Echte waarde halen uit AI

AI is inmiddels onderdeel van bijna elk bedrijf. Er ook winst mee maken lukt echter nog maar weinigen. Het jaarlijkse onderzoek van McKinsey, in augustus gepubliceerd op basis van antwoorden van 1.719 bestuurders in 97 landen, zet dat beeld in cijfers.

In deze editie hebben we de bevindingen uitgekozen die ons het meest vertelden, en gekeken wat ze betekenen voor bedrijven die zakendoen tussen Nederland en Türkiye.

Mensen winnen, bedrijven nog niet

80% van de respondenten zegt dat AI hen helpt hun werk sneller te doen, en de helft zegt dat het helpt betere beslissingen te nemen. Het aandeel dat aangeeft dat AI binnen de hele organisatie wordt opgeschaald, steeg in een jaar van 38% naar 44%.

Toch zegt slechts 37% dat AI heeft bijgedragen aan de winst van hun bedrijf. Dat is vrijwel precies hetzelfde als vorig jaar.

Dit klinkt bekend. In de meeste teams begint AI als persoonlijke gewoonte: de een schrijft sneller e-mails, de ander maakt sneller presentaties. De tijdwinst is echt, maar niemand houdt bij waar die naartoe gaat. Wil het zichtbaar worden in de resultaten, dan moet die tijd bewust ergens worden ingezet: meer klantgesprekken, snellere offertes of een nieuwe dienst.

De kloof met grote bedrijven wordt groter

54% van de bedrijven met meer dan 1 miljard dollar jaaromzet heeft AI in de hele organisatie opgeschaald. Bij kleinere bedrijven is dat ongeveer een derde.

Het grootste verschil zit in AI-agents: systemen die zelfstandig werkstappen kunnen uitvoeren. Bij grote bedrijven steeg het aandeel dat agents opschaalt in een jaar van 27% naar 40%. Bij kleinere bleef het steken op 22%.

Op het eerste gezicht lijkt dit slecht nieuws voor het mkb. Zo zien wij het niet helemaal. Eén proces veranderen kan bij een groot bedrijf maanden duren; een kleiner team zet dezelfde stap in een paar weken. De manier om de budgetkloof te dichten is één of twee gebieden kiezen waar resultaten helder te meten zijn, en daar de diepte in gaan in plaats van overal tegelijk te experimenteren.

Wat de koplopers anders doen

Het nuttigste deel van het rapport gaat over de kleine groep die echte waarde uit AI haalt. Bedrijven die minstens 5% van hun winst aan AI toeschrijven, vormen slechts 6% van de respondenten.

Zij zetten AI in voor groei en innovatie, en niet alleen om kosten te besparen. Bijna driekwart van hen heeft de werkprocessen rond AI opnieuw ingericht, tegenover een kwart van de rest. Zichtbare betrokkenheid van het topmanagement en het regelmatig meten van resultaten komen in deze groep ook ongeveer twee keer zo vaak voor.

Op die lijst staat geen enkel technisch punt, en dat is voor ons de belangrijkste boodschap van het rapport. De keuze voor een model of tool geeft niet de doorslag. Wat de doorslag geeft, is het doel, hoe het werk opnieuw wordt opgebouwd en wie er binnen het bedrijf eigenaar van is. Daarom is AI behandelen als een project dat je overdraagt aan de IT-afdeling de eerste fout die veel bedrijven maken.

Kosten en banen: verwachtingen versus werkelijkheid

De lopende kosten van AI zijn inmiddels onderdeel van het gesprek. Eén op de vijf bedrijven zegt dat de operationele kosten hen ertoe hebben gebracht het gebruik van AI te beperken. Toch verwacht 60% van de respondenten dat de investeringen volgend jaar groeien. En 32% heeft besloten ten minste één softwarepakket niet aan te schaffen, omdat ze het met AI-programmeertools zelf konden bouwen.

Het beeld rond banen is rustiger dan verwacht. Vorig jaar verwachtte 32% van de respondenten dat AI hun personeelsbestand zou verkleinen; nu meldt slechts 14% dat dat ook echt gebeurde. Slechts 13% zegt dat AI hen onzeker maakt over hun loopbaan.

Wij halen hier twee dingen uit. AI is niet gratis en niet elke toepassing verdient zichzelf terug, dus meten waar het echt helpt is essentieel. En de onrust in teams komt vooral voort uit het onbekende. Het beste antwoord is volgens ons mensen laten zien hoe ze deze tools in hun eigen werk kunnen gebruiken.

Waar te beginnen

Bij het lezen van het rapport kwam steeds dezelfde vraag bij ons terug: wat moet een bedrijf morgenochtend doen? Ons antwoord: begin met het kiezen van één uitkomst die je wilt veranderen. Dat kunnen offertes zijn die sneller de deur uitgaan, communicatie die in twee markten hetzelfde klinkt, of meer tijd voor je salesteam om met klanten door te brengen.

Teken daarna het proces dat tot die uitkomst leidt opnieuw uit, bepaal wie er eigenaar van is en kijk een paar weken later wat er veranderd is. Klein beginnen en uitbouwen wat werkt, levert veel sneller resultaat op dan alles tegelijk proberen.

info@eddacreative.com · eddacreative.com

Global Mind, Local Soul.

Bron: McKinsey & Company, The state of AI in 2026: On the road to ROI, 25 augustus 2026.