TURQUALITY nedir? Marka ve TURQUALITY destek programına kimler girebilir, neler desteklenir?

TURQUALITY®, Türk şirketlerinin yurt dışında kendi markalarıyla büyümesi için kurulmuş devlet destekli bir markalaşma programı. Programın resmî sitesini yürüten Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), TURQUALITY’yi “klasik ihracat desteklerinden farklı olarak salt ihracatı artırmak yerine” firmaların markalaşma hedeflerine katkı sağlayan bir program olarak tanımlıyor (TİM – TURQUALITY® nedir?).

Program ilk kez 23 Kasım 2004’te yürürlüğe girdi (TURQUALITY® tarihçesi). TİM’in sitesindeki güncel istatistiğe göre bugün 5973 sayılı Karar kapsamında 430 firmanın 450 markası destekleniyor (TURQUALITY® rakamlarla). Bu yazıda programın ne olduğunu, Marka programından farkını, kimlerin başvurabildiğini ve hangi giderlerin desteklendiğini Ticaret Bakanlığının ve TİM’in resmî metinlerinden derledik.

Kısaca: TURQUALITY

• Ne: Türk markalarının yurt dışında büyümesi için Ticaret Bakanlığının markalaşma destek programı. Mal ihracatında dayanağı 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar ve Marka ve TURQUALITY® Desteğine İlişkin Genelge.
• İki basamak: Marka destek programı ve TURQUALITY® destek programı. İkisinde de temel destek oranı yüzde 50.
• Kimler başvurabilir: Kural olarak son 3 yılda ortalama en az 5 milyon ABD doları ihracat yapan, markasını Türkiye’de ve yurt dışında en az 1 yıl önce tescil ettirmiş şirketler.
• Nasıl girilir: Bakanlığa sistem üzerinden başvuru, ardından Bakanlığın görevlendirdiği bir yönetim danışmanlığı firmasının ön incelemesi.
• Ne desteklenir: Tanıtım, fuar, danışmanlık, pazar araştırması, yurt dışı marka tescili, yurt dışı birim kirası, istihdam ve daha fazlası.

Marka programı ile TURQUALITY arasındaki fark

5973 sayılı Karar’ın 17. maddesi iki programı birlikte düzenliyor (5973 sayılı Karar). Desteklenen gider kalemleri büyük ölçüde aynı; fark süre ve kapsamda:

Marka programındaki bir şirket, TURQUALITY’ye geçebiliyor; bu durumda Marka programında desteklendiği süre mahsup ediliyor. Başka bir deyişle Marka programı, TURQUALITY’ye giden yolda bir ara basamak gibi çalışıyor.

Hangi giderler destekleniyor?

Karar’a göre iki programda da şu giderler destek kapsamında:

• tanıtım faaliyetleri ve fuarlar,
• danışmanlık giderleri ve markalı ürünler için gelişim yol haritası çalışmaları,
• pazar araştırması çalışmaları ve raporları,
• yurt dışı marka tescili, yenileme ve koruma; patent, faydalı model ve endüstriyel tasarım tescili,
• pazara giriş belgesi, ruhsatlandırma ve klinik test işlemleri,
• yurt dışı birim kirası, temel kurulum ve konsept mimari çalışmaları, depolama hizmeti ve franchise giderleri,
• istihdam giderleri.

Temel oran yüzde 50. Bakanlığın belirlediği hedef ülkelere yönelik giderlerde bu oran 20 puana kadar, hedef sektörlerde 5 puan daha artabiliyor; ancak destek hiçbir durumda giderin yüzde 75’ini geçemiyor.

Bilinmesi gereken bir kural daha var: Programa alınan şirketler, destek süreleri boyunca Karar’daki bazı diğer desteklerden (örneğin 7. maddedeki yurt dışı fuar desteğinden) yararlanamıyor. Fuar giderleri ise program kapsamındaki gider kalemleri arasında yer alıyor. Satın alınan yabancı markalar ise program kapsamında desteklenmiyor.

Kimler başvurabilir? Başvuru şartları

Genelge’nin 14. maddesine göre başvuran şirketin şu şartları sağlaması gerekiyor (Marka ve TURQUALITY® Desteğine İlişkin Genelge):

• İhracat: Son üç takvim yılında ihracat yapmış olması ve son 3 yıllık ortalama ihracatının en az 5.000.000 ABD doları olması. İhraç kayıtlı satışlar ve organik bağı bulunan şirketlerin ihracatı da bu hesaba dâhil.
• Tescil: Markanın başvuru tarihinden en az 1 yıl önce alınmış yurt içi tescili ile Madrid Protokolü’ne taraf ülkelerden en az birinde en az 1 yıl önce alınmış yurt dışı tescili.
• Tescil sırası: Yurt içi tescil başvurusunun yurt dışı başvurusundan önce veya aynı gün yapılmış olması. İlk tescil başvurusu yurt dışında yapılmışsa, markanın üretim, ürün geliştirme, tedarik ve yönetim süreçlerinin Türkiye’de yürütülmesi.
• Tescil sahibi: Yurt içi ve yurt dışı tescillerin aynı şirket adına olması; bu şirket başvuru sahibi, onunla organik bağı olan yurt içi şirket, aynı holding topluluğundaki bir yurt içi şirket veya başvuru sahibinin bağlı olduğu holding olabilir.
• Marka adı ve görseli: Markada Türk malı imajına zarar verecek veya aykırı olacak ifade, sembol, şekil, işaret ya da ülke, şehir, bölge adlarının kullanılmaması. Bu konuda Bakanlık karar veriyor.

İki istisna var. Son 1 yılda en az 15.000.000 ABD doları ihracat yapan şirkette ihracat ortalaması ve “1 yıl önce alınmış tescil” şartları aranmıyor, ama yurt içi tescil ile Madrid ülkelerinden birinde yurt dışı tescil yine gerekiyor. 87. fasılda üretim yapan; bağlantılı, otonom, paylaşımlı ve elektrikli akıllı cihazlar üreten şirketlerde ise ihracat şartı aranmıyor.

Başvuru ve ön inceleme süreci

• 1. Başvuru: Genelge’nin Ek-4’ündeki belgelerle sistem üzerinden Ticaret Bakanlığına başvurulur. Ek-5’teki elektronik imza taahhütnamesi TURQUALITY Sekretaryasına iletilir.
• 2. Ön inceleme bedeli: Başvurunun uygun görüldüğü bildirildikten sonra 1 ay içinde, Bakanlığın görevlendirdiği TURQUALITY programı yönetim danışmanlığı firmasına 529.207 TL ödenir. Bakanlık, şirketin son 1 yılda hizmet almadığı bir firmayı görevlendirir. Bedel süresinde ödenmezse başvuru olumsuz sayılır ve 6 ay boyunca yeni başvuru yapılamaz.
• 3. Ön inceleme: Ödemeden sonra 1 ay içinde ön inceleme başlar; öncesinde gizlilik sözleşmesi imzalanır. Rapor, çalışmanın başlamasından sonra 1 ay içinde Bakanlığa iletilir.
• 4. Karar: Bakanlık raporu değerlendirir ve sonucu sistem üzerinden bildirir. Uygun görülmeyen şirket, bedeli yeniden ödeyerek en erken 6 ay sonra tekrar ön inceleme isteyebilir. Marka programından TURQUALITY’ye geçmek isteyen şirket de aynı yolla ön inceleme talep eder.
• 5. Başlangıç: Destek, Bakanlığın şirketi kapsama aldığı tarihte başlar ve bu tarihten sonraki faaliyetler desteklenir. Ödemeler ise markanın gelişim yol haritası Bakanlıkça onaylandıktan sonra yapılır.

TİM’in TURQUALITY sitesinde, başvurmadan önce şirketin yetkinlik seviyesini görmek için bir ön değerlendirme anketi de bulunuyor (turquality.com.tr).

2026’da neler değişti?

30 Ekim 2026’da yürürlüğe giren genelge değişiklikleriyle programdaki şirketler için Türk İhraç Ürünleri Fuarlarına yüzde 75 destek, yabancı alıcıları Türkiye’de ağırlama, yurt dışındaki bayi noktalarında teşhir alanı, yazılımlarda TÜR Belgesi şartı ve kullanılmayan hedef pazar yıllarının sürenin sonuna eklenmesi gibi yenilikler geldi. Ayrıntıları Marka ve TURQUALITY desteğindeki 2026 değişiklikleri yazımızda anlattık.

TURQUALITY’ye hazırlanırken nelere dikkat etmeli?

• Tescilleri erkenden düzenleyin: Yurt içi ve en az bir Madrid ülkesinde tescil en az 1 yıl önce alınmış olmalı ve tescil sırası şartlara uymalı. Son 1 yılda 15 milyon doları aşan ihracat istisnası dışında, tescili başvurudan hemen önce yapmak işe yaramaz.
• Markanın neyi temsil ettiğini netleştirin: Program salt ihracatı değil markalaşmayı destekliyor. Ödemeler de gelişim yol haritası onaylandıktan sonra başlıyor. Konumlandırmanızı, hedef pazarlarınızı ve marka hikâyenizi önceden netleştirmek bu sürece hazırlık demek.
• Marka adını ve görselini kontrol edin: Ülke, şehir veya bölge adı içeren ya da Türk malı imajına aykırı görülebilecek unsurlar başvuruda sorun çıkarabilir.
• Belge ve süreç düzeni kurun: Programa girmeden önce bir ön incelemeden geçiliyor; programa girdikten sonra da her harcama başvurusu için Genelge’nin ekinde sayılan bilgi ve belgeler isteniyor (Ek-7).

Program dışındaki ihracatçılar için de yurt dışı fuarlarda destek var; oranları ve başvuru süresini yurt dışı fuar desteği 2026 rehberimizde anlattık.

Edda Creative bu konuda ne yapar?

Amsterdam ve Ankara ekibimizle yurt dışına açılan markaların pazar stratejisini ve konumlandırmasını netleştiriyor; marka kimliği, hedef pazara göre Türkçe, İngilizce ve Hollandaca iletişim, katalog, sunum, tanıtım filmi ve fuar materyallerini hazırlıyoruz. TURQUALITY veya Marka programı başvurusunu ve destek dosyalarını biz yürütmeyiz; bunlar şirketinizde ve Bakanlık süreçlerinde kalır. Satış ve müşteri ilişkisi de sizde kalır.

Markanızın yurt dışı hazırlığını konuşmak isterseniz, ihtiyacınızı kısaca anlatan bir e-postayla info@eddacreative.com adresinden bize ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

TURQUALITY nedir?

Türk şirketlerinin yurt dışında kendi markalarıyla büyümesini destekleyen, Ticaret Bakanlığının devlet destekli markalaşma programı. Resmî sitesi Türkiye İhracatçılar Meclisinin (TİM) turquality.com.tr adresinde. Program ilk kez 23 Kasım 2004’te yürürlüğe girdi.

Marka programı ile TURQUALITY arasındaki fark nedir?

İkisinde de temel destek oranı yüzde 50 ve gider kalemleri büyük ölçüde aynı. Marka programı 4 yıl sürüyor; TURQUALITY’de hedef pazar faaliyetleri her hedef pazar için 5 yıl, kurumsal altyapı ve istihdam giderleri ilk 5 yıllık dönem için destekleniyor; yıllık üst limit de daha yüksek. Marka programındaki şirket TURQUALITY’ye geçebiliyor.

TURQUALITY’ye başvurmak için ne kadar ihracat gerekiyor?

Kural olarak son 3 yıllık ortalama ihracatın en az 5.000.000 ABD doları olması gerekiyor. Son 1 yılda en az 15.000.000 ABD doları ihracat yapan şirketlerde bu ortalama şartı aranmıyor.

Başvuru ücretli mi?

Bakanlığın görevlendirdiği yönetim danışmanlığı firmasının ön incelemesi için Genelge’de 529.207 TL bedel öngörülüyor. Bedel, başvurunun uygun görüldüğü bildirildikten sonra 1 ay içinde ödeniyor.

Programdaki şirketler yurt dışı fuar desteğinden yararlanabilir mi?

Karar’ın 7. maddesindeki genel yurt dışı fuar desteğinden destek süresi boyunca yararlanamıyorlar; fuar giderleri program kapsamındaki gider kalemleri arasında yer alıyor.

Bu yazı başvuru danışmanlığı yerine geçer mi?

Hayır. Bu yazı resmî metinlerin bir özetidir; hukuki veya mali tavsiye değildir. Şirketinize özel uygunluk için Ticaret Bakanlığına ve TURQUALITY Sekretaryasına danışın.

Kaynaklar

• TİM – TURQUALITY® nedir?
• TİM – TURQUALITY® projesinin tarihçesi
• TİM – TURQUALITY® ana sayfa ve istatistikler
• Ticaret Bakanlığı – Marka ve TURQUALITY® Desteği
• Marka ve TURQUALITY® Desteğine İlişkin Genelge (Madde 13–16)
• 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar (Madde 17 ve 29)