PwC traint ruim 85.000 mensen in kritisch denken: waarom oordeelsvermogen belangrijker wordt met AI
Op 9 november 2026 maakte PwC US bekend dat ruim 85.000 partners en medewerkers een certificaat in kritisch denken en oordeelsvorming gaan halen (PwC). De reden: AI neemt een steeds groter deel van onderzoek, schrijven en analyse over. Het oordeelsvermogen dat mensen vroeger vanzelf opbouwden door dat werk te doen, moet nu bewust worden geoefend.
In dit artikel leest u wat het programma inhoudt, waarom het juist nu komt en wat Nederlandse organisaties die met AI werken ervan kunnen leren.
Wat heeft PwC aangekondigd?
Het programma heet het Critical Thinking & Judgment Certificate. Volgens PwC (PwC):
- Wie: ruim 85.000 partners en medewerkers van de kantoren van PwC in de Verenigde Staten en Mexico en van de Acceleration Centers.
- Wanneer: de uitrol begint in december 2026; het doel is dat iedereen het programma in juni 2027 heeft afgerond.
- Basis: een eigen raamwerk van PwC, dat wordt gevalideerd met academici, onder wie hoogleraren die verbonden zijn aan de Wharton School en Harvard University.
- Universiteiten: vanaf begin 2027 stelt PwC het raamwerk beschikbaar aan elke geïnteresseerde universiteit en financiert het geselecteerde universiteiten om lesmateriaal voor inleidende vakken te ontwikkelen.
Hoe werkt het programma?
PwC beschrijft vijf onderdelen:
- Een diagnostisch scenario dat de denkvoorkeuren, sterke punten en ontwikkelpunten van elke deelnemer laat zien.
- Training in het raamwerk en toepassing op praktijksituaties. Het raamwerk richt zich op het schetsen van context bij complexe beslissingen, het kritisch toetsen van informatie en aannames en het helder en verantwoord overbrengen van adviezen.
- Video’s in masterclassstijl met leiders van PwC en externe experts.
- Persoonlijke simulaties die aansluiten op het eigen werk van de deelnemer.
- Toolkits, teamscenario’s en vaste routines om de vaardigheden in het dagelijkse werk te verankeren.
Waarom nu?
PwC legt uit dat professionals hun oordeelsvermogen traditioneel opbouwden door het werk zelf te doen: onderzoeken, analyseren, aannames toetsen en leren van fouten. Nu AI een groter deel van dat basiswerk overneemt, wordt die natuurlijke leerroute voor jonge medewerkers smaller (PwC).
Ook breder onderzoek wijst die kant op. In het Future of Jobs Report 2025 van het World Economic Forum noemen zeven op de tien werkgevers analytisch denken een essentiële kernvaardigheid, en werkgevers verwachten dat 39% van de kernvaardigheden van werknemers tot 2030 verandert (WEF). Een onderzoek van Microsoft Research en Carnegie Mellon University onder 319 kenniswerkers vond dat meer vertrouwen in generatieve AI samenging met minder kritisch denken, en meer zelfvertrouwen met meer kritisch denken (CHI 2025). Dit en vergelijkbaar onderzoek bespraken we eerder in ons artikel over AI en nieuwsgierigheid.
Wat betekent dit voor Nederlandse organisaties?
Ook in Nederland schrijven teams hun marktanalyses, offertes, LinkedIn-posts en presentaties steeds vaker met hulp van AI. Dat scheelt tijd. Maar een verouderd cijfer, een regel die niet meer geldt of een aanname over een buitenlandse markt gaat net zo snel mee naar de klant, de directie of de beursstand.
Niet elke organisatie zet een certificeringstraject voor tienduizenden mensen op. Maar de kern is in een klein team net zo bruikbaar. Een goed begin is om bij elk belangrijk stuk werk dat met AI is gemaakt vijf vragen te stellen:
- Wat is de bron? Op welke officiële of primaire bron is dit gebaseerd, en heeft iemand die bron geopend?
- Hoe actueel is het? Kloppen de cijfers, data en regels nog?
- Welke aanname zit erin? Van welke markt, klant of situatie gaat de tekst uit, en past dat bij die van u?
- Wat ontbreekt er? Is een tegenargument, risico of uitzondering weggelaten?
- Wie tekent ervoor? Wie staat achter dit resultaat en kan de redenering uitleggen als dat nodig is?
De tweede les is voor leidinggevenden. Als AI het leerwerk van junior medewerkers overneemt, zijn er andere manieren nodig om oordeelsvermogen op te bouwen: concepten samen doornemen, de onderbouwing van een beslissing laten opschrijven of twee verschillende antwoorden op dezelfde vraag laten maken en vergelijken.
Update (11 november 2026): De zorg is een van de gevoeligste toepassingsgebieden van AI. In ons artikel over de nieuwe zorgeconomie, op basis van gegevens van de Rijksoverheid, de WHO en de OECD, leest u zes lessen voor communicatie in de zorg.
Update (18 november 2026): Wat kritisch denken betekent voor marketing, leest u in ons artikel over het valse dilemma in marketing.
Hoe werkt Edda Creative?
Edda Creative ondersteunt merken met strategie, branding, content en beursvoorbereiding. Wij gebruiken zelf ook AI, maar controleren elk cijfer bij de officiële bron en lezen elke tekst opnieuw door de ogen van de markt en de lezer. In onze trainingen en workshops voor teams werken we aan positionering, contentsystemen en meten, en ons strategie- en business-developmentadvies helpt de keuzes achter een nieuwe markt scherp te krijgen. Wilt u bespreken wat uw team nodig heeft? Stuur een korte e-mail naar info@eddacreative.com.
Veelgestelde vragen
Wie doet mee aan het programma van PwC?
Ruim 85.000 partners en medewerkers van de kantoren van PwC in de Verenigde Staten en Mexico en van de Acceleration Centers. De uitrol begint in december 2026; het doel is afronding in juni 2027.
Waarom start PwC het programma nu?
Volgens PwC neemt AI steeds meer basistaken over, zoals onderzoek en analyse. Omdat mensen hun oordeelsvermogen juist door dat werk opbouwden, moet de vaardigheid nu bewust worden geoefend.
Wat houdt het programma in?
Een diagnostisch scenario, training in het raamwerk voor kritisch denken en oordeelsvorming van PwC, video’s in masterclassstijl, persoonlijke simulaties en toolkits en routines voor het dagelijkse werk.
Kunnen universiteiten het raamwerk gebruiken?
Ja. PwC stelt het raamwerk vanaf begin 2027 beschikbaar aan elke geïnteresseerde universiteit en financiert geselecteerde universiteiten om lesmateriaal voor inleidende vakken te ontwikkelen.
Wat kan een klein team hiervan leren?
Toets elk belangrijk stuk werk dat met AI is gemaakt aan vijf vragen: wat is de bron, hoe actueel is het, welke aanname zit erin, wat ontbreekt er en wie tekent ervoor.
Bronnen (gecontroleerd op 11 november 2026): PwC US: critical thinking and judgment certificate program (9 november 2026) · World Economic Forum: Future of Jobs Report 2025, Skills outlook · Lee e.a., Microsoft Research en Carnegie Mellon, CHI 2025 · International Accounting Bulletin (10 november 2026)